NUR, RIZA

(1879 Sinop – 1942 İstanbul) Türk yazarı. İlköğrenimini Sinop’ta yaptıktan sonra İstanbul’a gelerek Soğukçeşme Askerî Rüştiyesine girdi. Sonra Tıbbiye İdadîsini (Tıp Lisesi) ve Mekteb-i Tıbbiyei Şahaneyi (Askerî Tıp Okulu) tabip yüzbaşı olarak bitirdi. 1901 yılında Gülhane Hastahanesinde (Askerî Tıp Akademisi) staj yaparken, çalışkanlığıyla Alman hocaların ilgisini çekti ve orada asistan oldu. Önce Prof. Dr. Deike Paşanın yanında çalıştı, sonra cerrahî kısmına geçti. Prof. Dr. Wieting Paşanın yanında çalışarak operatör oldu. Bu arada fenni sünnet usul ve aletlerini anlatan özgün bir kitap yazdı. Önce padişaha sunulan kitap sonra yayımlandı ve Prof. Wieting tarafından bir kısmı Almanca’ya çevrildi. 1903′te Rumeli Zibefçe gümrük kapısına bakteriyolog atanan Dr. Rıza Nur, 1905′te Gülhane’ye yardımcı öğretmen, 1907′de Askerî Tıbbiyeye cerrahî hocası oldu. Meşrutiyet’in ilânından sonra yapılan seçimlerde Sinop’tan milletvekili seçilerek Meclis’e girdi. 1908 yılında Birinci İcra Vekilleri Heyetinde Maarif vekiliydi. Lozan Konferansı’na delege olarak katıldı. Yurt dışında yaşadı. Atatürk’ün ölümünün ardından yurda döndü. Kopuz dergisinde yazmaya başladı. Tanrıdağ dergisini çıkardı. Türkçülük ve koyu milliyetçilik ülküsüne bağlı şiirler ve incelemeler yazdı. Fransa’da ve Mısır’da Türkçü dergiler çıkardı. Cumhuriyet’in ilânına kadar, bütün hükûmetlerde Sıhhiye Vekili olarak görev aldı. Lozan Konferansı’na ikinci delege olarak katıldı. İkinci dönemde yeniden Sinop milletvekili olarak Meclis’te yer aldı. 14 cilt tutan Türk Tarihi’ni bu sıralarda yazdı. 1926′da Sinop’ta bir kütüphane kurarak, gelir kaynaklarıyla birlikte maarife vakfetti.

Başlıca yapıtları şunlardır:
Yeni Usulü Hitan (sünnet) ve Yeni Kıskaç (1909), Fenni Cerrahî Ortopedi (1910), Gurbet Dağarcığı (1919), Hürriyet ve İtilâf nasıl doğdu nasıl öldü? (1919), Türk Tarihi (1924-1926, 14 cilt, 12 cildi basıldı), Oğuzname (1928), Türk Tarihi (1924-1926), Namık Kemal (monografi, 1936), Hayat ve Hatıralarım (1968) (Atatürk’ün kişiliğine ve devrimlere ağır saldırılarla dolu olduğundan toplattırıldı).



www.Ansiklopedim.info