SOKRATES



SOKRATES(M.├ľ. 469 Atina – M.├ľ. 399 Atina) Yunanl─▒ filozof. Geometri ve astronomi ├╝zerine de ├Ânemli ├žal─▒┼čmalar─▒ vard─▒r.

Sokrates yaz─▒l─▒ hi├žbir eser b─▒rakmamas─▒na kar┼č─▒n, eski Yunan ve Bat─▒ felsefesini derinden etkileyen ├Ânemli filozoflardan biridir. ├ľyle ki, eski Yunan felsefesi Sokrates’ten ├Âncesi ve sonras─▒ olarak ikiye ayr─▒l─▒r. Sokrates’─▒n ├Â─čretisi, ├Â─črencisi Pl├óton’un eserleri dolay─▒s─▒yla bug├╝ne kadar gelebilmi┼čtir.

Sokrates soylu olmayan bir ailenin ├žocu─čudur. Hayat─▒ yoksulluk i├žinde ge├žmi┼čtir. Samos (Sisam) ve Peloponez sava┼člar─▒nda ├žarp─▒┼čm─▒┼č, b├╝y├╝k bir cesaret ve dayan─▒kl─▒l─▒k ├Ârne─či g├Âstermi┼čtir. Atina’n─▒n Dan─▒┼čma Meclisine se├žilse de g├╝ncel siyasetle ilgilenmemi┼čtir. Eski Yunan’da 30 tiran y├Ânetimi s─▒ras─▒nda haks─▒z uygulamalara kar┼č─▒ ├ž─▒km─▒┼čt─▒r. Daha sonra y├Ânetime gelen demokratlar taraf─▒ndan ├Â─črencileri aras─▒nda tiranlar─▒n da bulundu─ču gerek├žesiyle tutuklanm─▒┼čt─▒r. Mahkeme s─▒ras─▒nda kendisine y├Âneltilen dinsizlik, gen├žleri sapt─▒rmak gibi su├žlamalar─▒ reddetmi┼č, mahkeme ├╝yelerini alaya alan bir savunma yapm─▒┼čt─▒r. Bu tutumunun da etkisiyle mahkeme, zehir i├žerek ├Âlmesine karar vermi┼čtir. Sokrates’─▒n savunmas─▒ ve zehir i├žerek ├Âl├╝m├╝n├╝n ├Âyk├╝s├╝, Pl├óton’un “Sokrates’─▒n Savunmas─▒ (Apologia Sokratotus)” ve “Phaidon” adl─▒ eserlerinde ayr─▒nt─▒l─▒ olarak anlat─▒lmaktad─▒r.

Sokrates, d├╝┼č├╝ncesinin temelinde b├╝t├╝n evrene egemen olan bir d├╝zen oldu─ču d├╝┼č├╝ncesi vard─▒r. Ancak bu d├╝zeni kavrayabilmek i├žin ├žaba harcamak, inceleme yapmak, k─▒saca e─čitim gereklidir. Sokrates’e g├Âre hi├ž kimse bilin├žli olarak k├Ât├╝l├╝k yapmaz. K├Ât├╝l├╝k yanl─▒┼č bilgilenmenin bir sonucudur. Dolay─▒s─▒yla do─čru bilgiye sahip olan herkes iyi olacakt─▒r. Sokrates’in diyalog y├Ântemi t├╝m├╝yle bu amaca y├Âneliktir. Do─črular ancak, inceleyerek, ├╝zerinde d├╝┼č├╝nerek ortaya ├ž─▒kacakt─▒r. Sokrates bu ama├žla insanlarla konu┼čarak, onlar─▒n kal─▒pla┼čm─▒┼č fikirlerini ├ž├╝r├╝tmeye ├žal─▒┼č─▒r. Bununla birlikte onlara kendi do─črular─▒n─▒ zorla kabul ettirmez. Onun yapt─▒─č─▒, soru-yan─▒t y├Ântemiyle kar┼č─▒s─▒ndakini d├╝┼č├╝nmeye zorlamakt─▒r. Herkes do─črular─▒ kendisi bulacakt─▒r. Sokrates’in d├╝┼č├╝nceleri g├╝n├╝m├╝zde de demokrasi konusu ├žer├ževesinde yo─čun olarak tart─▒┼č─▒lmaktad─▒r.



Arkada■řna Yolla
Yazřcř Dostu Sayfa