MAYALAR



MAYALAROrta Amerika yerlileri. Meksika ve Orta Amerika’daki ─░spanyol istil├ós─▒ndan ├Ânce, Bat─▒ Yar─▒ k├╝re’nin en b├╝y├╝k uygarl─▒klar─▒ndan birini kurmu┼člard─▒r.

M.├ľ. 1500′de k├Âylerde ilkel tar─▒m y├Ântemleriyle m─▒s─▒r, fasulye ve kabak yeti┼čtiren Mayalar─▒n in┼ča ettikleri t├Âren merkezleri, M.S. 200′de, tap─▒naklar─▒, piramitleri, saraylar─▒ ve meydanlar─▒ bulunan kentlere d├Ân├╝┼čm├╝┼čt├╝. Hiyeroglif yaz─▒ sistemleri, geli┼čmi┼č takvim ve astronomi sistemleri vard─▒. Temel olarak tar─▒mla u─čra┼čan Mayalar, teraslama ve sulama gibi ileri y├Ântemleri uygulad─▒lar. Ayr─▒ca Mayalar─▒n zengin bir heykel ve kabartma gelene─či vard─▒. Mimar├« yap─▒tlar─▒n yan─▒ s─▒ra ta┼č yaz─▒t ve kabartmalar, Mayalarla ilgili temel bilgi kaynaklar─▒d─▒r.

Eski Maya yerle┼čmelerinde ilk sistemli ara┼čt─▒rmalar 1830′larda ba┼člad─▒. Yirminci y├╝zy─▒l─▒n ba┼člar─▒yla ortalar─▒nda Maya yaz─▒ sisteminin k├╝├ž├╝k bir b├Âl├╝m├╝ ├ž├Âz├╝ld├╝. Bu ├žal─▒┼čmalar sonucu Maya dininde G├╝ne┼č, Ay, ya─čmur ve m─▒s─▒r tanr─▒lar─▒ gibi do─ča tanr─▒lar─▒n─▒n bulundu─ču anla┼č─▒ld─▒. Basamakl─▒ yaz─▒m sistemi ve s─▒f─▒r─▒n kullan─▒lmas─▒, matematikte ula┼čt─▒klar─▒ y├╝ksek a┼čamay─▒ g├Âstermektedir. ├çok karma┼č─▒k bir takvim sistemi geli┼čtiren Maya astronomlar─▒, Ay ile Ven├╝s’├╝n konumunu do─čru olarak g├Âsteren tablolar yapm─▒┼č ve G├╝ne┼č tutulmalar─▒n─▒ ├Ânceden saptamay─▒ ba┼čarm─▒┼člard─▒r.

G├╝n├╝m├╝zde de ba┼čl─▒ca u─čra┼č─▒ tar─▒m olan ve bir k├Ây├╝n ├ževresinde ├Ârg├╝tlenmi┼č topluluklar h├ólinde ya┼čayan Mayalar en ├žok m─▒s─▒r, fasulye ve kabak yeti┼čtirirler. El sanatlar─▒ genelde evde kullan─▒lan aletleri yapmaya y├Âneliktir. Ancak t─▒pk─▒ tar─▒msal ├╝r├╝n├╝n bir b├Âl├╝m├╝ gibi el sanatlar─▒ da pazarda sat─▒l─▒r. Erkekler giderek artan ├Âl├ž├╝de haz─▒r giyime y├Ânelmi┼č olsalar da kad─▒nlar─▒ h├ól├ó geleneksel giyim tarz─▒n─▒ korumaktad─▒rlar.

Mayalar─▒n hemen hemen t├╝m├╝ Katolikli─či se├žmi┼čtir ancak bu inanc─▒n temelini kendi pagan dinleri olu┼čturmaktad─▒r. Hristiyanl─▒ktaki azizler ve ├Âteki kutsal ki┼čiler genellikle Maya tanr─▒lar─▒yla ├Âzde┼čle┼čtirilir. Ayr─▒ca her iki dinin ayin ve kutlamalar─▒ da uygulanmaktad─▒r.



Arkada■řna Yolla
Yazřcř Dostu Sayfa