LONCA



LONCAKar┼č─▒l─▒kl─▒ yard─▒m ve koruman─▒n d─▒┼č─▒nda, dinsel, meslek├« ├ž─▒karlar─▒ savunma amac─▒n─▒ da ta┼č─▒yan; t├╝ccar, esnaf ya da zanaat├ž─▒ birli─či. Orta ├ça─ča ├Âzg├╝ bir kurum olarak, de─či┼čik adlar alt─▒nda bir├žok toplumda rastlanan ve farkl─▒ ├Ârg├╝tlenme bi├žimleri g├Âsteren loncalar─▒n, en tipik ve geli┼čmi┼č ├Ârne─čini Avrupa’daki birlikler olu┼čturur. Bilinen ilk lonca 1020′lerde Geldelan’daki (Flemenk) Tielli t├╝ccarlar─▒n─▒n kurdu─ču birliktir. Ticaret odalar─▒nda ├╝yelik ayn─▒ ┼čehirde oturanlarla s─▒n─▒rl─▒yd─▒ ve genellikle giri┼č ├╝cretleri y├╝ksekti. On ikinci ve 13. y├╝zy─▒llarda soylular─▒n elinde bulunan siyasal ve ekonomik g├╝├ž, zanaat loncalar─▒n─▒n eline ge├žti ve 15. y├╝zy─▒l ba┼člar─▒nda bir├žok ticaret loncas─▒ ortadan kalkt─▒.

Ba┼člang─▒├ž tarihi 1099′da Mainz’ta kurulan dokumac─▒lar loncas─▒na kadar inen zanaat loncalar─▒, ├Ârg├╝tlenme bak─▒m─▒ndan; usta, kalfa, ├ž─▒rak olmak ├╝zere ├╝├ž gruba ayr─▒l─▒yordu. Zanaat loncalar─▒n─▒n amac─▒, arz ve talebin yetersiz oldu─ču, pazar─▒n s─▒n─▒rl─▒ ve d├╝zensiz oldu─ču d├Ânemlerde, ├╝retim ve da─č─▒t─▒m─▒n istikrarl─▒ olmas─▒ i├žin ayn─▒ meslektekilerin ├Âng├Âr├╝len kurallara uymas─▒n─▒ sa─člamakt─▒.

Orta ├ça─č loncalar─▒n─▒n ├ž├Âk├╝┼č├╝ karma┼č─▒k bir s├╝re├ž izledi. Reform hareketinin ve devlet iktidar─▒n─▒n g├╝├žlenmesi, ayr─▒ca yeni pazarlarla b├╝y├╝k sermaye kaynaklar─▒n─▒n ortaya ├ž─▒k─▒┼č─▒ loncalar─▒ zay─▒flatt─▒. Avrupa loncalar─▒ ├Ânce Fransa (1791), ard─▒ndan Roma (1807), ─░spanya (1840), ─░ngiltere (1835), Avusturya ve Almanya (1859-1860) ve son olarak da ─░talya’n─▒n (1864) lonca birliklerini kald─▒ran kararname ve yasalar─▒yla g├╝├žlerini yitirmi┼člerdir.

Osmanl─▒’da 15. y├╝zy─▒lda loncalar Ahilik gelene─čiyle b├╝t├╝nle┼čti. Y├Âneticilik kadrosunu yi─čit, ahi ve ┼čeyh ├╝├žl├╝s├╝ olu┼čturuyordu. On yedinci y├╝zy─▒lda bozulmaya ba┼člamalar─▒yla birlikte, 1727′de gedik denen i┼č tekeli sistemi uygulamaya kondu. Bu sistem i┼č ya┼čam─▒n─▒ s─▒n─▒rland─▒rd─▒─č─▒ gibi, Avrupa’daki Sanayi Devrimi kar┼č─▒s─▒nda yerli sanayinin ├ž├Âk├╝┼č├╝n├╝ de h─▒zland─▒rd─▒. II. Mahmut(1808-39), lonca ve gediklere yeni bir d├╝zen vermeyi ama├žlad─▒ysa da, bunda ba┼čar─▒l─▒ olamad─▒. Tanzimat d├Âneminde yabanc─▒ t├╝ccarlar─▒n rekabeti kar┼č─▒s─▒nda etkilerini yitiren loncalar 1913′te kapat─▒ld─▒.

─░LG─░L─░ KONULAR

Ahilik



Arkada■řna Yolla
Yazřcř Dostu Sayfa