WILES, ANDREW JOHN



ANDREW JOHN WILES(1953 Cambridge, ─░ngiltere – ) ─░ngiliz matematik├ži. Fermat’n─▒n son teoremi olarak bilinen ├╝nl├╝ problemi ├ž├Âzen matematik├ži olarak tan─▒nmaktad─▒r. ├ťniversiteyi Oxford’da okudu, doktoras─▒n─▒ Cambridge ├ťniversitesinde tamamlad─▒. Princeton ├ťniversitesinde profes├Âr oldu. Fermat problemiyle ilk kez on ya┼č─▒ndayken tan─▒┼čt─▒ ve hayat─▒n─▒ onu ├ž├Âzmeye adad─▒.

Fermat’─▒n son teoremi olarak bilinen problem Fermat taraf─▒ndan Diyofant’─▒n Arithmetica kitab─▒n─▒n i├žine d├╝┼č├╝lm├╝┼č bir nottu. Bu notta, n en az 3′e e┼čit herhangi bir tam say─▒ olmak ├╝zere xn+yn=zn e┼čitli─čini sa─člayacak x, y, z tam say─▒lar─▒n─▒n bulunmad─▒─č─▒ iddia ediliyordu. Fermat ayr─▒ca bu iddian─▒n ├žok g├╝zel bir ispat─▒n─▒ buldu─čunu ama kitab─▒n kenar─▒nda bu ispat─▒ s─▒─čd─▒racak yer olmad─▒─č─▒n─▒ not etmi┼čti. Fermat’─▒n 1637 y─▒l─▒nda ortaya att─▒─č─▒ bu iddiayla matematik├žiler 300 y─▒l u─čra┼čt─▒ktan sonra ispat─▒n─▒n olanaks─▒z oldu─čuna karar verip bir kenara b─▒rakt─▒lar. 1980 y─▒l─▒nda problemin ├ž├Âz├╝m├╝n├╝n Taniyama-Shimura sanr─▒s─▒n─▒n ├ž├Âz├╝m├╝yle e┼č de─čer oldu─ču ispat edildi.

Yedi y─▒l s├╝reyle Wiles ├Âteki b├╝t├╝n ara┼čt─▒rmalar─▒n─▒ bir kenara b─▒rakt─▒ ve gizlilik i├žinde Taniyama-Shimura sanr─▒s─▒n─▒ ispat etmek i├žin ├žal─▒┼čt─▒. 1995 y─▒l─▒nda ├žal─▒┼čmalar─▒ resmen yay─▒mland─▒ ve matematik d├╝nyas─▒ taraf─▒ndan kabul edildi.



Arkada■řna Yolla
Yazřcř Dostu Sayfa