RUTHERFORD, ERNEST



ERNEST RUTHERFORD(1871 Nelson, Yeni Zel├ónda ┬ľ 1937 Cambridge, ─░ngiltere) ─░ngiliz fizik├ži. Yeni Zel├ónda’ya g├Â├ž etmi┼č ─░sko├žya’l─▒ bir ailenin 12 ├žocu─čundan d├Ârd├╝nc├╝s├╝yd├╝. Babas─▒ tekerlek yap─▒mc─▒s─▒yd─▒. Liseyi ve ├╝niversiteyi burslu olarak okudu.

1895′te, Cavendish L├óboratuvar─▒’nda Thomson’─▒n yan─▒nda ├žal─▒┼čmak ├╝zere ─░ngiltere’ye gitti. Burada, Thomson ile birlikte X-─▒┼č─▒nlar─▒ ├╝zerine ├žal─▒┼čt─▒. Elektromanyetizma ├╝zerindeki deneylerini s├╝rd├╝rd├╝ ve Hertz dalgalar─▒n─▒ 3 km uzakl─▒ktan g├Ânderip almay─▒ ba┼čard─▒.

Becquerel’in ├žal─▒┼čmalar─▒n─▒ geli┼čtirdi ve radyoaktifli─čin bir elementin atomlar─▒n─▒n ba┼čka bir elementin atomlar─▒na kendili─činden d├Ân├╝┼čme s├╝reci oldu─ču sonucuna vard─▒.
1903′te Kraliyet Derne─činin ├╝yeli─čine se├žildi. Ertesi y─▒l ayn─▒ kurumun Rumford Madalya’s─▒yla ├Âd├╝llendirildi. Alfa ─▒┼č─▒nlar─▒n─▒n elektrik ve manyetik alanlarda sapmaya u─črad─▒─č─▒n─▒ belirleyen Rutherford, sapman─▒n y├Ân├╝n├╝ inceleyerek, bu ─▒┼č─▒nlar─▒n art─▒ elektrik y├╝kl├╝ par├žac─▒klardan olu┼čtu─ču sonucuna vard─▒. Ayr─▒ca bu par├žac─▒klar─▒n h─▒z─▒n─▒ ve elektrik y├╝k├╝/k├╝tle oran─▒n─▒ ├Âl├žmeyi ba┼čard─▒.

Rutherford’un bilime en b├╝y├╝k katk─▒s─▒ 1911′de geli┼čtirdi─či atom modelidir. Alfa par├žac─▒klar─▒n─▒n ince metal levhalardan ge├ži┼čini inceleyen Rutherford, alfa par├žac─▒─č─▒ art─▒ y├╝kl├╝ oldu─čundan levhadan ge├ži┼či s─▒ras─▒nda metal atomlar─▒ndaki art─▒ y├╝klerin itici etkisiyle sapmaya u─črayaca─č─▒n─▒, ancak par├žac─▒─č─▒n k├╝tlesi ├žok b├╝y├╝k oldu─ču i├žin sapman─▒n k├╝├ž├╝k olaca─č─▒n─▒ d├╝┼č├╝n├╝yordu. Yap─▒lan deneylerde alfa par├žac─▒klar─▒n─▒n ger├žekten de genel olarak k├╝├ž├╝k sapmalar g├Âsterdi─či, fakat b├╝y├╝k a├ž─▒larda sapan par├žalar─▒n da bulundu─ču, hatta bazen bir par├žac─▒─č─▒n y├Ân├╝n├╝ de─či┼čtirip geri d├Ând├╝─č├╝ g├Âzlendi. Bu durum o g├╝nlerde ge├žerli olan atom modeline uymuyordu. B├Âylesine b├╝y├╝k k├╝tleli alfa par├žac─▒─č─▒n─▒ bu denli sapt─▒rabilmesi i├žin atomdaki b├╝t├╝n art─▒ y├╝klerin ve k├╝tlenin ├žok k├╝├ž├╝k bir hacimde yo─čunla┼čm─▒┼č olmas─▒ gerekiyordu. Rutherford, bu fikirden yola ├ž─▒karak geli┼čtirdi─či atom modelinde atomun, ├žok k├╝├ž├╝k hacimli, yo─čun ve art─▒ y├╝kl├╝ bir ├žekirdekle bunun ├ževresinde d├Ânen k├╝├ž├╝k k├╝tleli ve eksi y├╝klerden olu┼čtu─čunu ortaya koydu. Rutherford’un bu g├Âr├╝┼čten yola ├ž─▒karak olu┼čturdu─ču model Rutherford atom modeli ya da ├žekirdekli atom modeli olarak adland─▒r─▒l─▒r.

1908′de Nobel Kimya ├ľd├╝l├╝’n├╝ ald─▒ ve 1914′te kendisine “Sir” unvan─▒ verildi. 1922 y─▒l─▒nda da Kraliyet Derne─či’nin en b├╝y├╝k ├Âd├╝l├╝ olan Copley Madalyas─▒ ile ├Âd├╝llendirildi.



Arkada■řna Yolla
Yazřcř Dostu Sayfa