MAHMUT I



MAHMUT IYirmi d├Ârd├╝nc├╝ Osmanl─▒ Padi┼čah─▒. Sultan I. Mahmut, 1696′da ─░stanbul’da d├╝nyaya geldi. Babas─▒ Sultan II. Mustafa, annesi Saliha Valide Sultan’d─▒r. I. Mahmut, 1730 y─▒l─▒nda, Patrona Halil ayaklanmas─▒ndan sonra tahta ├ž─▒kt─▒.

I. Mahmut, padi┼čahl─▒─č─▒n─▒n ilk g├╝nlerinde, isyanc─▒lar─▒n lideri Patrona Halil ve arkada┼člar─▒n─▒ ├Âld├╝rt├╝p devlet g├Ârevlerine kendi adamlar─▒n─▒ getirdi. 1731 y─▒l─▒nda ├ž─▒kan yeni├žeri ve cebeci ayaklanmalar─▒n─▒ bast─▒rarak, o s─▒rada s├╝rmekte olan ─░ran Sava┼č─▒’na y├Âneldi. Osmanl─▒ ordusu; Kirmen┼čah, Hemedan, Urmiye ve Tebriz’i ele ge├žirdi. 1732′de imzalanan Ahmet Pa┼ča Antla┼čmas─▒ ile Kafkasya, Osmanl─▒lara; bat─▒ ─░ran ve Azerbaycan da ─░ranl─▒lara kald─▒. G├╝neyde Kasr-─▒ ┼×irin s─▒n─▒r─▒ de─či┼čmedi, kuzeyde Aras Irma─č─▒ iki ├╝lke aras─▒nda s─▒n─▒r yap─▒ld─▒. Ancak Nadir ┼×ah, antla┼čmay─▒ kabul etmedi ve ├ž─▒kan sava┼čta Osmanl─▒ ordusu galip geldi. Nadir ┼×ah’─▒n iste─čiyle imzalanan ─░stanbul Antla┼čmas─▒ ile Kasr-─▒ ┼×irin s─▒n─▒r─▒ de─či┼čmedi. 1744 y─▒l─▒nda Kars’─▒ ku┼čatan Nadir ┼×ah, iki ├╝├ž ay sonra ku┼čatmay─▒ kald─▒rmak zorunda kalarak, yeni bir bar─▒┼č antla┼čmas─▒ imzalad─▒; ancak denge iki taraf lehine de bozulmad─▒ ve s─▒n─▒rlar de─či┼čmedi. Yap─▒lan antla┼čma ne Osmanl─▒ Devleti’ni ne de ─░ranl─▒lar─▒ tatmin etti─činden, ├žat─▒┼čmalar 1746 y─▒l─▒na kadar devam etti.
I. Mahmut, Ruslar─▒n Lehistan’─▒n i├ž i┼člerine kar─▒┼čmalar─▒, Avusturya ile ittifak yapma ├žal─▒┼čmalar─▒, ─░ran ile devam eden sava┼člar s─▒ras─▒nda K─▒r─▒m ordusunun Kafkasya ├╝zerinden ge├žmesine izin vermemeleri ve Azak Kalesi’ni i┼čgal etmeleri gibi nedenlerden dolay─▒, 1736 y─▒l─▒nda Rus seferine ├ž─▒kma karar─▒ ald─▒. 1737 y─▒l─▒nda Banyaluka Zaferi kazan─▒ld─▒. Balkanlara ve K─▒r─▒m’a sald─▒ran Rus kuvvetleri bozguna u─črayarak geri ├žekildiler. 1 Eyl├╝l 1739′da Belgrad Kalesi geri al─▒nd─▒. Osmanl─▒ Devleti’nin Avusturya cephesinde de ba┼čar─▒l─▒ olmas─▒, Rusya’n─▒n bar─▒┼č istemesine neden oldu. Osmanl─▒ Devleti 1739 y─▒l─▒nda Avusturya ve Rusya ile Belgrad Antla┼čmas─▒’n─▒ imzalad─▒. Antla┼čmaya g├Âre, Azak Kalesi Ruslara b─▒rak─▒lacak, Ruslar─▒n sava┼č s─▒ras─▒nda elde etti─či di─čer topraklar Osmanl─▒ Devleti’ne teslim edilecek ve Ruslar Karadeniz’de sava┼č ve ticaret gemisi bulundurmayacakt─▒. Bu antla┼čman─▒n imzalanmas─▒nda Fransa’n─▒n katk─▒lar─▒ oldu ve Fransa’ya daha ├Ânce verilmi┼č olan imtiyazlar art─▒r─▒ld─▒.
I. Mahmut D├Âneminde yap─▒lan ─▒slahatlar daha ├žok asker├« alanda ger├žekle┼čti. Bu d├Ânemde devletin eski g├╝c├╝ne kavu┼čmas─▒n─▒n Bat─▒daki asker├« ve teknik geli┼čmeleri ├Ârnek almakla m├╝mk├╝n olabilece─či d├╝┼č├╝ncesi yayg─▒nd─▒. Osmanl─▒ Devleti hizmetine giren ve aslen Frans─▒z olan Humbarac─▒ Ahmet Pa┼ča, Osmanl─▒ ordusunda top├žu ve humbarac─▒ oca─č─▒n─▒ Avrupa’daki sisteme g├Âre d├╝zenledi. Humbarac─▒ Ahmet Pa┼ča orduda; b├Âl├╝k, tabur ve alay te┼čkil├ótlar─▒n─▒ kurdu. Bu d├Ânemde, ordunun subay ihtiyac─▒n─▒ kar┼č─▒lamak i├žin Kara M├╝hendishanesi kuruldu. Rusya ve Avusturya seferleri s─▒ras─▒nda kazan─▒lan ba┼čar─▒larda, bu yeniliklerin olumlu sonu├žlar─▒ g├Âr├╝lm├╝┼čt├╝r. Sultan I. Mahmut, L├óle Devri s─▒ras─▒nda ba┼člat─▒lan bay─▒nd─▒rl─▒k ve k├╝lt├╝r faaliyetlerini de devam ettirdi.

1754 y─▒l─▒nda ├Âlen I. Mahmut’un son y─▒llar─▒ bar─▒┼č i├žinde ge├žtiyse de, bu d├Ânemde meydana gelen yang─▒nlar ─░stanbul’da b├╝y├╝k zarara yol a├žt─▒. 1745 y─▒l─▒nda ├ž─▒kan b├╝y├╝k ─░stanbul yang─▒n─▒ s─▒ras─▒nda Balat ve Fener’de 800 ev yand─▒. Be┼č y─▒l sonra ├ž─▒kan bir ba┼čka yang─▒nda, ─░stanbul’un birka├ž mahallesi ve tarih├« konaklar─▒ k├╝l oldu. 1754 y─▒l─▒nda b├╝y├╝k ─░stanbul depremi meydana geldi. ─░stanbul’un be┼č alt─▒ g├╝n i├žinde 14 defa salland─▒─č─▒ bu deprem s─▒ras─▒nda Ayasofya, Bayezit ve Fatih camilerinin kubbeleri de zarar g├Ârd├╝.



Arkada■řna Yolla
Yazřcř Dostu Sayfa