KANT, IMMANUEL



IMMANUEL KANT(1724 Kaliningrad, Almanya – 1804 Kaliningrad, Almanya) Alman filozof. Kant, ele┼čtirel felsefenin babas─▒ olarak kabul edilir. Do─ču Prusya’n─▒n K├Ânigsberg (Kaliningrad) kasabas─▒nda do─čdu. Dindar ve yoksul bir ailenin dokuz ├žocu─čundan biriydi. ├ťniversite e─čitimi s─▒ras─▒nda birka├ž y─▒l ├Â─črencilere ├Âzel dersler verdi. 1755 tarihinde K├Ânigsberg ├ťniversitesini bitirdikten sonra, ayn─▒ ├╝niversitede sosyal bilimler alanlar─▒nda, kadrosuz ├Â─čretim ├╝yesi olarak ├že┼čitli dersler vermeye ba┼člad─▒. On be┼č y─▒l kadar s├╝ren bu g├Ârevi s─▒ras─▒nda, hem ├Â─čretmen hem yazar olarak gittik├že artan bir ├╝ne kavu┼čtu. Fizik ve co─črafyan─▒n yan─▒ s─▒ra, mant─▒k, metafizik, ahl├ók ve din konular─▒nda ilgi ve tepki ├žeken ├žal─▒┼čmalar yapt─▒. 1770′te ayn─▒ ├╝niversitede profes├Ârl├╝k g├Ârevine atand─▒. Hi├ž evlenmeyen Kant, ya┼čam─▒n─▒n sonuna dek sade bir ya┼čam s├╝rd├╝.

Modern felsefenin geli┼čim seyrine uygun olarak epistemolojiyi ├Ân pl├óna ├ž─▒kartm─▒┼č olan Kant, ├Âncelikle Hume’dan etkilenmi┼čtir. ├ľte yandan, o Descartes’in ak─▒lc─▒l─▒─č─▒n─▒n da birtak─▒m olumlu y├Ânler i├žerdi─čini saptam─▒┼č ve zihnimizin, matematikle u─čra┼čt─▒─č─▒ zamanki i┼čleyi┼č tarz─▒ kar┼č─▒s─▒nda ├ódeta b├╝y├╝lenmi┼čtir. Kant, bundan ba┼čka as─▒l, on yedinci ve on sekizinci y├╝zy─▒llarda g├Âz kama┼čt─▒r─▒c─▒ geli┼čmeler kaydeden bilimden, ├Âzellikle de fizikten etkilenmi┼čtir.

Kant’─▒n g├Âz├╝nde bilim, ├Ânc├╝lleri kesin olan ve y├Ântemleri, ancak Hume’unki gibi felsef├« bir ku┼čkuculuk benimsendi─či zaman, sorgulanabilen evrensel bir disiplindir. Bir bilim adam─▒, Kant’a g├Âre, bir yandan kendisinden ├Ânceki bilim adamlar─▒n─▒n ula┼čt─▒─č─▒ sonu├žlar─▒ kabul eder; yine, bir bilim adam─▒ kabul etti─či bu sonu├žlara ek olarak, yeni ara┼čt─▒rmalara giri┼čti─či zaman, deneysel y├Ântemler kullan─▒r. Bilim yans─▒zd─▒r ve nesneldir.

├ľte yandan bilimin, ├Âzellikle de Newton taraf─▒ndan geli┼čtirilen modern fizi─čin ├žok ba┼čar─▒l─▒ sonu├žlar do─čurmu┼č olan y├Ântemi, Kant’a g├Âre, rasyonalizmi de empirizmi de a┼čarak geli┼čmi┼čtir.

Kant, “Saf Akl─▒n Ele┼čtirisi” (1781) ve “Pratik Akl─▒n Ele┼čtirisi” (1788) adl─▒ eserleriyle ahl├ók felsefesine ├Ânemli katk─▒larda bulundu.



Arkada■řna Yolla
Yazřcř Dostu Sayfa