MUSTAFA III



Yirmi alt─▒nc─▒ Osmanl─▒ Padi┼čah─▒. Sultan III. Mustafa 1717 y─▒l─▒nda Edirne’de do─čdu. Babas─▒ III. Ahmet, annesi Mihri┼čah Sultand─▒r. III. Mustafa, annesinin deste─čiyle iyi bir e─čitim alarak yeti┼čti. Sarayda serbest olarak b├╝y├╝d├╝─č├╝ i├žin devlet i┼člerini de yak─▒ndan ├Â─črenme f─▒rsat─▒ oldu. ├çok zekiydi ve ├žal─▒┼čmay─▒ da ├žok seviyordu.
1757 y─▒l─▒nda tahta ├ž─▒kan Sultan III. Mustafa, olgun ve tecr├╝beli bir sadrazam olan Koca Rag─▒p Pa┼čan─▒n ├Ânerdi─či ├Ânlemleri uygulayarak s─▒k─▒nt─▒lara ├ž├Âz├╝m bulmaya ├žal─▒┼čt─▒; ancak Koca Rag─▒p Pa┼čan─▒n ├Âl├╝m├╝nden sonra d─▒┼č siyasetteki dengeyi koruyamad─▒.

Rusya, 1739 y─▒l─▒nda imzalanan Belgrad Antla┼čmas─▒’ndan sonra Osmanl─▒ Devleti’ne sava┼č a├žmam─▒┼č; ama Balkanlarda ve ├Âteki b├Âlgelerde T├╝rk d├╝┼čmanl─▒─č─▒ yapmay─▒ s├╝rd├╝rm├╝┼čt├╝. III. Mustafa, t├╝m bu geli┼čmeler ├╝zerine harekete ge├žerek 1768 y─▒l─▒nda Rusya’ya sava┼č a├žt─▒. Karada ve denizde uzun s├╝re devam eden sava┼čta Osmanl─▒ ordusu birka├ž ├Ânemsiz ba┼čar─▒n─▒n ard─▒ndan art arda yenilgiler almaya ba┼člad─▒. Rus ordusu Tuna’ya do─čru ilerleyerek Efl├ók, Bo─čdan ve K─▒r─▒m’a girdi. ├ľte yandan sava┼č Akdeniz’de de s├╝r├╝yordu. Rusya, Belgrad Antla┼čmas─▒ gere─či, donanmas─▒n─▒ Karadeniz’e sokam─▒yordu. Bu nedenle Balt─▒k Denizi’nden hareket eden bir Rus donanmas─▒, ─░ngilizlerin de yard─▒m─▒yla Cebelitar─▒k Bo─čaz─▒’n─▒ ge├žerek Akdeniz’e girdi. Osmanl─▒ donanmas─▒yla Rus donanmas─▒, Sak─▒z Adas─▒ ├Ânlerinde kar┼č─▒ kar┼č─▒ya geldi. Burada yap─▒lan sava┼čta yetersiz kalan Osmanl─▒ donanmas─▒ ├çe┼čme Liman─▒’na s─▒─č─▒nd─▒. Rus donanmas─▒ ├çe┼čme Liman─▒’nda demirlemi┼č olan donanman─▒n ├╝zerine an├« bir bask─▒n d├╝zenleyerek Osmanl─▒ donanmas─▒n─▒ ate┼če verdi (1770). Daha sonra Mora’ya y├Ânelen Rus donanmas─▒n─▒n, Mora halk─▒n─▒ Osmanl─▒lara kar┼č─▒ k─▒┼čk─▒rtmas─▒ sonucunda ayaklanmalar ├ž─▒kt─▒. Osmanl─▒lar ayaklanmalar─▒ bast─▒rd─▒; ancak sava┼č Osmanl─▒lar─▒n a─č─▒r yenilgileriyle s├╝rd├╝. ├çe┼čme fel├óketinden sonra Ruslar ├çanakkale Bo─čaz─▒’na kadar ilerlediler. Ba┼čar─▒s─▒zl─▒kla s├╝r├╝p giden Osmanl─▒-Rus Sava┼č─▒’n─▒n b├╝t├╝n ac─▒ ve huzursuzlu─čunu ya┼čayan Sultan III. Mustafa, bu sava┼č─▒n Osmanl─▒ Devleti a├ž─▒s─▒ndan ├Ânemini biliyordu. B├╝t├╝n olumsuzluklara kar┼č─▒n 1773 yaz─▒nda bizzat ordunun ba┼č─▒nda sefere ├ž─▒kmak istedi; ancak cephelerden gelen son yenilgi haberleri kendisini b├╝y├╝k ├╝z├╝nt├╝ ve ├╝mitsizli─če d├╝┼č├╝rd├╝ ve 1774 y─▒l─▒nda hayat─▒n─▒ kaybetti.
Devletin bozulan d├╝zeninin, yap─▒lacak ─▒slahatlarla d├╝zelece─čine inan─▒yordu. Ancak devlet kurumlar─▒nda yap─▒lacak ─▒slahatlar─▒n bat─▒ taklidi de─čil, devletin geleneksel yap─▒s─▒ i├žinde kurulu┼č temellerinin modernle┼čtirilerek g├╝n├╝n gereksinimlerine yan─▒t veren h├óle getirilmesi gerekti─čini d├╝┼č├╝n├╝yordu. Bunu da hukuk├žular─▒n yapaca─č─▒na g├╝veniyordu. “Bir ├╝lkenin hukuk├žusu bozulursa, adaleti de bozulur, adalet olmayan memlekette dirlik ve d├╝zenlik kalmaz” diyordu.

III. Mustafa, Osmanl─▒ Devleti’ni, i├žinde bulundu─ču bunal─▒mdan kurtarmak i├žin asker├« ve ekonomik reformlar yapt─▒. Yenilikler konusunda ├Ânceli─či orduya veren III. Mustafa, top├žu s─▒n─▒f─▒n─▒ g├╝├žlendirmek i├žin Frans─▒z ordusunda g├Ârev yapm─▒┼č olan Baron de Tot’u g├Ârevlendirdi. S├╝r’at top├žular─▒ ad─▒nda asker├« bir birlik kurdu. III. Mustafa, denizcili─če ├Ânem vererek deniz subaylar─▒n─▒n yeti┼čmesi i├žin Deniz M├╝hendishanesinin a├ž─▒lmas─▒n─▒ sa─člad─▒. Tersane, d├Ânemin gereklerine g├Âre yenilendi ve sava┼č gemilerinin yap─▒m─▒na ba┼čland─▒. III. Mustafa, devletin bozulan ekonomik d├╝zenini d├╝zeltmek ve hazine gelirlerini art─▒rmak i├žin bir dizi vergi reformuna giri┼čti. Halka ├žok a─č─▒r gelen baz─▒ vergilerin oranlar─▒n─▒ azaltarak toplanmalar─▒n─▒ kolayla┼čt─▒rd─▒.



Arkada■řna Yolla
Yazřcř Dostu Sayfa