JOULE, JAMES PRESCOTT



JAMES PRESCOTT JOULE(1818 Lancashire, ─░ngiltere – 1889 Cheshire, ─░ngiltere) ─░ngiliz fizik├ži. Enerjinin, mekanik, elektriksel ve ─▒s─▒l gibi ├že┼čitli bi├žimlerinin temelde ayn─▒ oldu─čunu ve birbirine d├Ân├╝┼čebildi─čini g├Âsterdi.

Joule’ nin ├Ânemli deney al─▒┼čkanl─▒─č─▒n─▒n bir sonucu olan bulu┼ču, “─▒s─▒n─▒n mekanik e┼čde─čeri”, g├╝n├╝m├╝zde termodinamikte ve bir├žok m├╝hendislik dallar─▒nda ├žok ├Ânemli yer tutar.

Joule, ─░ngiltere’nin kuzeyindeki Salford’ da ya┼čayan, ba┼čar─▒l─▒ bir bira yap─▒c─▒s─▒n─▒n o─čluydu. Varl─▒kl─▒ bir aileden gelmesi, Joule’nin kendini t├╝m├╝yle deneysel bilime vermesine olanak sa─člad─▒. K─▒sa bir s├╝re sonra, Manchester ├ťniversitesinde ─░ngiliz fizik├ži ve kimyac─▒ olan John Dalton’dan ders ald─▒. Is─▒ fizi─čiyle ilgilendi. Bu ilgi giderek ya┼čam boyu s├╝ren tutku h├óline geldi.

Joule, y─▒llar boyu d├╝┼č├╝nebildi─či her mekanik i┼člem sonucu ortaya ├ž─▒kan ─▒s─▒ de─či┼čmelerini ├Âl├žt├╝.

1843 y─▒l─▒nda deneylerinden ├ž─▒kan sonucu yay─▒nlad─▒. Yap─▒lan belirli bir miktar i┼č sonucu her zaman belirli bir miktar ─▒s─▒n─▒n ortaya ├ž─▒kt─▒─č─▒n─▒ belirtti. Bir miktar ya da bir kalori ─▒s─▒ ├╝retmek i├žin gerekli olan i┼č miktar─▒na, ─▒s─▒n─▒n mekanik e┼čde─čeri ad─▒n─▒ verdi ve bunun 41 800 000 erg oldu─čunu hesaplad─▒. Erg, bir graml─▒k k├╝tleyi bir santimetre ├Âteye ta┼č─▒rken yap─▒lan i┼čtir. Joule, bulu┼čunu Manchester’ de pek az ki┼činin kat─▒ld─▒─č─▒ bir konferansta a├ž─▒klad─▒. Bu kadar ├Ânemli olan bulu┼čun gereken etkiyi uyand─▒rmamas─▒n─▒n nedeni, Joule’ ├╝n o g├╝n├╝n bilimsel ├ževrelerinde pek tan─▒nm─▒┼č ki┼či olmamas─▒yd─▒. Daha sonra Lort Kelvin olarak tan─▒nan gen├ž ama sayg─▒n bir bilim adam─▒ olan William Thomson’un Joule’nin ├žal─▒┼čmalar─▒yla ilgilenmesi durumu de─či┼čtirdi. Thomson, Joule’├╝n y├Ântemlerini ve vard─▒─č─▒ sonu├žlar─▒ inceledikten sonra, bunlar─▒n son derece etkileyici ve do─čru oldu─čunu a├ž─▒klad─▒. ├çok ge├žmeden bilimsel ├ževreler Joule’yi dikkate almaya ba┼člad─▒lar. Joule’├╝ onurland─▒rmak ├╝zere 10 000 000 erg’e e┼čit yeni bir birime onun ad─▒ verildi. Art─▒k ─▒s─▒n─▒n mekanik e┼čde─čeri 4,18 joule’d├╝.

Joule yasas─▒, elektrikte, bir elektrik devresindeki direncin elektrik enerjisinin ─▒s─▒ enerjisine d├Ân├╝┼čt├╝rme oran─▒n─▒n matematiksel tan─▒m─▒d─▒r. Ak─▒m ge├žen telde bir saniyede ortaya ├ž─▒kan ─▒s─▒ miktar─▒n─▒n, telin elektriksel direnciyle ak─▒m─▒n karesinin ├žarp─▒m─▒n─▒n do─čru orant─▒l─▒ oldu─čunu buldu. Bir saniyede a├ž─▒─ča ├ž─▒kan ─▒s─▒ miktar─▒n─▒n, so─čurulan ya da yitirilen elektrik enerjisine e┼čde─čer oldu─čunu belirledi.

Joule, ya┼čam─▒ boyunca, hi├žbir zaman ├Â─čretim ├╝yeli─či ├Ânerilerini kabul etmedi. Ba┼člang─▒├žta ├žal─▒┼čmalar─▒n─▒ tan─▒makta ├žekti─či zorluklara kar┼č─▒l─▒k o d├Ânemdeki ├Ânemli bilim adamlar─▒n─▒n be─čenisini kazand─▒. Londra’daki Kraliyet Akademisine se├žildi ve Bilimde ─░lerleme Derne─činin ba┼čkanl─▒─č─▒na getirildi. Kendini t├╝m├╝yle bilimsel ├žal─▒┼čmalara adayan ve her zaman amat├Âr kalan Joule, fizi─če yapt─▒─č─▒ b├╝y├╝k katk─▒larla bilim tarihinde ├Ânemli bir yer tutar. Joule, 11 Ekim 1889′ da ─░ngiltere’de ├Âld├╝.



Arkada■řna Yolla
Yazřcř Dostu Sayfa