GAUSS, JOHANN CARL FRIEDRICH



JOHANN CARL FRIEDRICH GAUSS(1777 Braunschweig, Almanya – 1855 Hannover, Almanya) Alman g├Âk bilimcisi, matematik├žisi ve fizik├žisi. ├çocukluk ├ža─č─▒nda erken geli┼čmi┼č matematik zek├ós─▒yla ya┼č─▒tlar─▒ndan daha fazla ├Ân pl├óna ├ž─▒kt─▒ ve Braunschweig d├╝k├╝n├╝n ilgisini ├žekti. D├╝k, okul masraflar─▒n─▒ ├╝zerine alarak onu G├Âttingen ├ťniversitesine g├Ânderdi. Hen├╝z 16 ya┼č─▒ndayken Herschel’in 1781′de ke┼čfetti─či Uran├╝s gezegeninin y├Âr├╝nge elemanlar─▒n─▒ hesaplayarak, D├╝nya’n─▒n bir noktas─▒ndan yap─▒lan ├Âl├ž├╝mlerle, bu gezegenin y├Âr├╝nge elemanlar─▒n─▒ bulmaya yarayan ve g├╝n├╝m├╝zde h├ól├ó kullan─▒lan bir y├Ântem ortaya koydu. 1798′de Helmstedt’e yapt─▒─č─▒ bir inceleme gezisinden sonra, Braunschweig’a d├Ând├╝ ve birka├ž y─▒l i├žinde kendisini b├╝y├╝k matematik├žiler s─▒ras─▒na koyacak bir seri ├žal─▒┼čma raporu yay─▒mlad─▒.

Say─▒lar ├╝zerine incelemeleri toplad─▒─č─▒ Aritmetik Ara┼čt─▒rmalar adl─▒ eserinde, e┼čitlikleri, ikinci dereceden ┼čekilleri ve serilerin yak─▒nsakl─▒─č─▒n─▒ ele ald─▒. Piazzi taraf─▒ndan 1810′da, k├╝├ž├╝k gezegen Ceres’in ke┼čfinden sonra Gauss, ├že┼čitli g├Âk mekani─či ara┼čt─▒rmalar─▒ yapt─▒ ve G├Âttingen g├Âzlem evine m├╝d├╝r oldu. 1808 y─▒l─▒nda “Konik KesitIi G├Âk Cisimlerinin G├╝ne┼č’in ├çevresindeki Hareket Kuram─▒” adl─▒ ├╝nl├╝ eserini yazd─▒. Bunlar─▒n yan─▒nda daha bir├žok eser verdi.

Optik alan─▒nda, eksene yak─▒n ─▒┼č─▒k ─▒┼č─▒nlar─▒ i├žin d├╝zenlenmi┼č merkez├« optik sistemlerinin genel kuram─▒n─▒ kurdu. Elektrikle ├ÂzelIikle de manyetizmayla ilgilendi, bu alanda manyetometreyi icat etti. 1839′da yazd─▒─č─▒ D├╝nya Manyetizmas─▒n─▒n Genel Kuram─▒ adl─▒ eserinde, manyetizman─▒n, matematik kuram─▒n─▒ form├╝lle┼čtirdi. Gauss, ├ľklid olmayan hiperbolik geometrinin ke┼čfinde, bu konuda hi├žbir ┼čey yay─▒mlamam─▒┼č olmakla birlikte, Balyai ve Labocewsky’den ├Ânce ├žal─▒┼čmalar yapm─▒┼č ve ba┼čar─▒ sa─člam─▒┼čt─▒.



Arkada■řna Yolla
Yazřcř Dostu Sayfa