ISLAHAT FERMANI



ISLAHAT FERMANIOsmanl─▒ Devleti’nin ├ž├Âk├╝┼č d├Âneminde, devletin y─▒k─▒lmaktan kurtar─▒lmas─▒ i├žin, siyas├« kurulu┼člar, ki┼či haklar─▒ ve yeni kurumlar─▒n kurulmas─▒ gibi konularda yap─▒lmas─▒ d├╝┼č├╝n├╝len k├Âkl├╝ de─či┼čiklikler i├žin Abd├╝lmecit ve Abd├╝laziz zamanlar─▒nda ├ž─▒kart─▒lan fermanlardan biridir.

1853 ile 1856 y─▒llar─▒ aras─▒nda devam eden K─▒r─▒m Sava┼č─▒ s─▒ras─▒nda ─░ngiltere ve Fransa, Rusya’ya kar┼č─▒ Osmanl─▒ Devleti’ne destek vermi┼čti. Bu sava┼č sonunda ─░ngiltere ve Fransa’n─▒n Osmanl─▒ Devleti ├╝zerindeki etkisi artt─▒. Bu iki devlet, M├╝sl├╝man olmayan Osmanl─▒ uyruklar─▒n─▒n durumlar─▒n─▒n iyile┼čtirilmesini ├Âng├Âren Tanzimat Ferman─▒’n─▒n maddelerinin uygulanmad─▒─č─▒ndan ┼čik├óyet├ži oldular. Bunun ├╝zerine harekete ge├žen Osmanl─▒ devlet adamlar─▒, Avrupal─▒ devletlerin Osmanl─▒ Devleti’nin i├ž i┼člerine kar─▒┼čmas─▒n─▒ ├Ânlemek i├žin, 18 ┼×ubat 1856′da Islahat Ferman─▒’n─▒ il├ón etti.

Islahat Ferman─▒, Tanzimat Ferman─▒’n─▒n padi┼čah iradesini s─▒n─▒rlayan ve ki┼či haklar─▒n─▒ ├Ân pl├óna ├ž─▒karan h├╝k├╝mlerini tekrarl─▒yor; ─▒rk ve din ayr─▒m─▒ yapmaks─▒z─▒n, b├╝t├╝n Osmanl─▒ uyruklar─▒n─▒n can, mal ve namus dokunulmazl─▒─č─▒n─▒n yasalar ├Ân├╝nde e┼čitli─čini g├╝vence alt─▒na al─▒yordu. Ayr─▒ca fermanda, i┼čkence ve k├Ât├╝ muamele yasaklanarak, askere ve kamu g├Ârevlerine al─▒nmada kimseye ayr─▒cal─▒k tan─▒nmamas─▒ ve vergi adaletinin sa─članmas─▒ gibi konular da yer al─▒yordu.

Islahat Ferman─▒’n─▒n, Tanzimat Ferman─▒’ndan tek fark─▒, yabanc─▒ devletlere Osmanl─▒ topraklar─▒nda ayr─▒cal─▒klar tan─▒nmas─▒yd─▒. Bu d├Ânemde Bat─▒’n─▒n ekonomik deste─čine ve verece─či bor├žlara gereksinim duyan Osmanl─▒ Devleti, ancak bat─▒ devletlerine ├že┼čitli imtiyazlar tan─▒mak ko┼čuluyla bunlar─▒ elde edebilmi┼čtir. Bu imtiyazlar sayesinde, Osmanl─▒ topraklar─▒na giren yabanc─▒ sermaye ve yat─▒r─▒mc─▒lar, sahip olduklar─▒ olanak ve g├╝├žle yerli sanayii b├╝y├╝k ├Âl├ž├╝de yok etmi┼člerdir. B├Âylece Osmanl─▒ Devleti yar─▒ s├Âm├╝rge bir devlet h├óline gelmi┼č, t├╝m ekonomik ve zenginlik kaynaklar─▒ bat─▒l─▒ devletlerin eline ge├žmi┼čtir.

Bu anlamda Islahat Ferman─▒, d─▒┼č g├Âr├╝n├╝┼č├╝yle ileriye d├Ân├╝k olmas─▒na kar┼č─▒n, ger├žekte toplumsal ve ekonomik ya┼čam─▒ olumsuz y├Ânde etkileyen bir fermand─▒r.



Arkada■řna Yolla
Yazřcř Dostu Sayfa