DONDURMA



DONDURMAS├╝t, s├╝t kayma─č─▒ (ya da krema), ┼čeker ve tatland─▒r─▒c─▒lardan yap─▒lan dondurulmu┼č yiyecek. G├╝n├╝m├╝zde kullan─▒lan dondurma, s├╝t, krema, ┼čurup gibi s─▒v─▒ malzemelerin s├╝rekli ├žalkalanmas─▒yla yap─▒l─▒r. Bu s─▒v─▒lar ─▒s─▒t─▒ld─▒ktan sonra ┼čeker, dengeleyici maddeler, kurutulmu┼č yumurta gibi maddeler kar─▒┼čt─▒r─▒l─▒r. Elde edilen kar─▒┼č─▒m daha sonra past├Ârize edilir ve homojenle┼čtirilir. Buzdolab─▒nda birka├ž saat dinlendirilen kar─▒┼č─▒ma daha sonra meyve, f─▒st─▒k ya da ├žikolata par├žalar─▒ eklenir.

Avrupa’ya ilk kez do─čudan gelen buzlu tatl─▒lar, farkl─▒ ├╝lkelerde farkl─▒ a┼č├ž─▒lar─▒n tarifleriyle yap─▒ld─▒. 1670′te Francisco Procopio adl─▒ bir Sicilyal─▒, Paris’te dondurma ve ┼čerbet satt─▒─č─▒ bir d├╝kk├ón a├žm─▒┼čt─▒. Procopio’nun dondurmalar─▒ o kadar tutulmu┼čtu ki, yedi y─▒l i├žinde Paris’teki dondurmac─▒ say─▒s─▒ 250′ye ula┼čm─▒┼čt─▒. Dondurma k├╝lah─▒ da ilk kez, Missouri-St. Louis’de d├╝zenlenen 1904 D├╝nya Fuar─▒’nda kullan─▒ld─▒.

Anadolu’da y├╝zy─▒llar ├Âncesinden gelen ┼čerbetkar ya da buzla so─čutulmu┼č tatl─▒ i├žecekler i├žme al─▒┼čkanl─▒─č─▒ vard─▒. On ├╝├ž├╝nc├╝ y├╝zy─▒lda Osmanl─▒ Devleti’nin ilk zamanlar─▒ndan beri buz, y├╝ksek Anadolu d├╝zl├╝klerinden toplan─▒p buz mahzenlerinde depolan─▒rd─▒. On yedinci y├╝zy─▒lda kar ticareti yapan “karc─▒”lar Anadolu’dan ba┼čka b├Âlgelere kat─▒rlarla kar ta┼č─▒r ve konsantre ├╝z├╝m sular─▒yla kar─▒┼čt─▒r─▒l─▒p dondurma benzeri buzdan tatl─▒lar elde edilirdi. Buna ra─čmen dondurma, T├╝rkiye’de 17. y├╝zy─▒la kadar pek yenilmezdi.

T├╝rkiye’de dondurma, eskiden yaln─▒zca d├Âv├╝lerek yap─▒l─▒rd─▒. “Mara┼č dondurmas─▒” ad─▒yla ├╝n yapan d├Âvme dondurma, salep kat─▒larak koyula┼čt─▒r─▒lan kaynam─▒┼č s├╝t├╝n ├Ânce kep├želerle aktar─▒larak so─čutulmas─▒ ve d├Âv├╝lerek dondurulmas─▒yla elde edilir. Kahraman Mara┼č’ta d├Âvme dondurma kasap ├žengeline as─▒larak ve b├╝y├╝k bir b─▒├žakla kesilerek sat─▒l─▒r.



Arkada■řna Yolla
Yazřcř Dostu Sayfa