KANSER



KANSERCanl─▒lardaki h├╝crelerin b├╝y├╝mesi ve ├žo─čalmas─▒ kal─▒tsal olarak d├╝zenlenmi┼čtir. Yani doku ve organlar─▒ olu┼čturan h├╝crelerin say─▒s─▒ ve b├╝y├╝kl├╝─č├╝ kontrol alt─▒ndad─▒r. Kontrolden ├ž─▒kan h├╝crelere kanser h├╝cresi, bu olaya da genel olarak kanser denir. Kanserle┼čmi┼č h├╝creler birikerek t├╝m├Ârleri meydana getirir. T├╝m├Ârler olu┼čtuklar─▒ b├Âlgede kal─▒rsa bunlara “iyi huylu t├╝m├Âr” denir. Baz─▒ durumlarda ├žo─čalmaya devam eden kanser h├╝creleri, v├╝cudun de─či┼čik yerlerine da─č─▒l─▒rlar (metastaz). Bunlara k├Ât├╝ huylu t├╝m├Âr (habis t├╝m├Âr) denir.

Kanserle┼čen h├╝creler, yap─▒ olarak de─či┼čikli─če u─črad─▒klar─▒ i├žin, organlar─▒n i┼čleyi┼čini bozarlar. Bu ┼čekilde organ─▒n g├Ârevini yerine getirmesini engellerler. Ayr─▒ca fiziksel olarak ├žok b├╝y├╝d├╝kleri i├žin, di─čer organ ve dokulara bask─▒ yaparlar. Her h├╝crede olu┼čabildikleri i├žin de karaci─čer kanseri, akci─čer kanseri, kemik kanseri, deri kanseri, l├Âsemi (kan kanseri) gibi ├žok ├že┼čitli hastal─▒klara yol a├žarlar. Her kanser t├╝r├╝n├╝n ayr─▒ nedenleri ve etkileri olabilir.

Mutajenik maddeler (kal─▒tsal materyalde de─či┼čikli─če yol a├žan maddeler) kansere neden olur. ├ľrnek olarak sigara, hava kirlili─či, tar─▒m il├ó├žlar─▒, b├Âcek ├Âld├╝r├╝c├╝ler, radyoaktif maddeler, manyetik alanlar, kutulanm─▒┼č g─▒da ve i├žeceklerdeki koruyucular ve bir├žok kimyasal madde verilebilir. Baz─▒ vir├╝s ve bakteriler de kansere neden olabilir. Ayr─▒ca g├╝ne┼čten yay─▒lan kozmik ─▒┼č─▒nlar─▒n da cilt kanserine neden oldu─ču bilinmektedir. Bununla birlikte, kanserin genetik y├Ân├╝ de vard─▒r. K├Ât├╝ beslenme, psikolojik bask─▒lar ve stres de kanserle┼čmeyi h─▒zland─▒rabilir.

Son y─▒llarda kanser hastal─▒─č─▒ b├╝t├╝n d├╝nyada artm─▒┼čt─▒r. ├ç├╝nk├╝ ├ževre kirlili─či art─▒┼č─▒yla birlikte beslenme al─▒┼čkanl─▒klar─▒ da de─či┼čmi┼č ve insanlar yo─čun ve stresli ortamlarda ya┼čamaya mahk├╗m olmu┼čtur. Bu hastal─▒─č─▒n genetik y├Ân├╝ bilinmekle birlikte, ki┼čilerin alabilece─či ├Ânlemler de vard─▒r. ├ľrnek olarak, sigara i├žmek ve i├žilen ortamlarda bulunmak akci─čer kanserine ve di─čerlerine zemin haz─▒rlamaktad─▒r. Kutulanm─▒┼č ve paketlenmi┼č yiyecekler yerine do─čal besinler t├╝ketilmelidir. K├Ât├╝ beslenmekten ka├ž─▒n─▒lmal─▒d─▒r. Vitaminlerin ├Âzellikle de C vitamininin bol oldu─ču, taze sebze ve meyveler t├╝ketilmelidir. Besinlerin lifli k─▒s─▒mlar─▒ da t├╝ketilmelidir. Etli besinlerin yan─▒k k─▒s─▒mlar─▒ t├╝ketilmemelidir. Sebze ve meyveler t├╝ketilmeden ├Ânce iyice y─▒kanmal─▒d─▒r. Mutajenik maddelerden uzak durulmal─▒d─▒r. B├Âcek ├Âld├╝r├╝c├╝ler ve evlerde kullan─▒lan ├žo─ču kimyasal madde kansere neden olmaktad─▒r. Ayr─▒ca elektrik santrali, cep telefonu baz istasyonu gibi manyetik alan yaratan yerlerin ├Âzellikle kan kanserine neden oldu─ču bilinmektedir. G├╝ne┼čin etkisinin g├╝├žl├╝ oldu─ču ├Â─čle vakitlerinde dola┼č─▒lmamal─▒d─▒r. ├ç├╝nk├╝ g├╝ne┼čten bu zamanlarda yay─▒lan ─▒┼č─▒nlar deri kanserine neden olmaktad─▒r. Genel olarak stres ve ├╝z├╝nt├╝den uzak durulmal─▒d─▒r. Ailesinde kanser hastal─▒─č─▒ bulunan ki┼čiler ├Âzellikle dikkatli olmal─▒d─▒r.

├ľzellikle erken te┼čhis edilirse kanserin tedavisi m├╝mk├╝nd├╝r. Bu y├╝zden en k├╝├ž├╝k ku┼čkuda bile hemen doktora ba┼čvurulmal─▒d─▒r.



Arkada■řna Yolla
Yazřcř Dostu Sayfa