DALGA



Kendini zaman ve uzam bak─▒m─▒ndan d├╝zenli olarak yineleyen ve belli bir do─črultuda h─▒zla ilerleyen sal─▒n─▒m dizisine fizik, co─črafya gibi bilim dallar─▒nda verilen ad. Olu┼čtu─ču ortam─▒n ├Âzelli─čine ba─čl─▒ bir h─▒zla ilerleyen dalga, geometrik d├╝zlem a├ž─▒s─▒ndan dalga boyu (iki dalga ├žukuru ya da tepesi aras─▒ndaki uzakl─▒k) ve genlikle (dalga ├žukuru ile dalga tepesi aras─▒ndaki uzakl─▒k) tan─▒mlan─▒r. Bir saniyedeki sal─▒n─▒m say─▒s─▒na (belli bir noktadan ge├žen tepe ya da ├žukur say─▒s─▒na) dalgan─▒n frekans─▒ denir.

Bir dalga belirli bir esnekli─či olan bir ortamda yay─▒l─▒r. Cisimler esnek de─čilse, dalgan─▒n yay─▒lmas─▒ s├╝rekli bi├žim bozuklu─čuna yol a├žar (deprem dalgalar─▒n─▒n yer kabu─čunda k─▒r─▒lmalara yol a├žmas─▒ gibi). Dalgan─▒n yay─▒lmas─▒, dalgay─▒ yayan kayna─č─▒n hareket ettirdi─či molek├╝llerin, bu hareketi ├ževrelerindeki molek├╝llere aktarmas─▒ ve bunun ayn─▒ bi├žimde devam etmesidir. Maddesel dalgalar, yay─▒lman─▒n ger├žekle┼čmesi i├žin maddesel bir ta┼č─▒y─▒c─▒ya gereksinim duyar. Ancak radyo dalgalar─▒, ─▒┼č─▒k gibi elektromanyetik dalgalar bunun d─▒┼č─▒nda kal─▒r ve bo┼člukta yay─▒labilir. Kuantum kuram─▒n─▒n kurucular─▒ndan De Broglie’nin dalga mekani─či kuram─▒na g├Âre her maddeye bir tanecik ya da her taneci─če bir dalga e┼člik eder. Bu do─črultuda ─▒┼č─▒k, hem tanecik hem de dalga ├Âzelli─či g├Âsterir. Bir elektromanyetik dalgan─▒n enerjisi de frekans─▒yla do─čru orant─▒l─▒d─▒r.

Okyanus biliminde, okyanus, deniz ya da g├Âl gibi geni┼č su y├╝zeylerinde r├╝zg├ór, deprem, ak─▒nt─▒lar gibi etmenlerin olu┼čturdu─ču ├žalkant─▒ya dalga denir. Meteorolojide dalga, Rossby dalgas─▒ ya da siklonik dalga gibi atmosferik dalgalanmalar─▒ kar┼č─▒lamak i├žin kullan─▒l─▒r.



Arkada■řna Yolla
Yazřcř Dostu Sayfa