CAZ



CAZBa┼člang─▒├žta Kuzey Amerika’da ya┼čayan siyahlar─▒n m├╝zi─čiyken, sonralar─▒ b├╝t├╝n d├╝nyada benimsenen bir m├╝zik t├╝r├╝. Caz, Birinci D├╝nya Sava┼č─▒’na kadar yaln─▒zca New Orleans ve ├ževresindeki halk─▒n m├╝zi─čiydi. Ancak birka├ž y├╝z m├╝zisyenin u─čra┼čt─▒─č─▒, yakla┼č─▒k elli bin dolay─▒nda dinleyicisi olan bir t├╝rd├╝. Dinleyicilerinin ├žo─čunlu─ču Delta b├Âlgesinin yoksulluk i├žinde ├žal─▒┼čan siyahlar─▒yd─▒. 1920′ye do─čru, b├╝t├╝n ABD’de bilinen ve k├Ât├╝ taklit edilen bir duruma geldi. On y─▒l sonra Avrupa’n─▒n b├╝y├╝k kentlerinde hem dinleniyor hem de icra ediliyordu. 1940′a do─čru art─▒k b├╝t├╝n d├╝nyada tan─▒n─▒yordu. 1960′lara gelindi─čindeyse d├╝nyan─▒n her yerinde ├Ânemli bir m├╝zik t├╝r├╝, bir sanat tarz─▒ olarak benimsendi.

1960′larda, geli┼čmekte olan b├╝t├╝n toplumlarda g├Âzle g├Âr├╝l├╝r bir kimlik bunal─▒m─▒, K─▒z─▒l ve Mavi aras─▒nda ┬Ĺso─čuk’ bir sava┼č ya┼čan─▒yordu. Bunal─▒m, kendisini m├╝zikte, modada, resimde k─▒saca k├╝lt├╝rel bir├žok alanda g├Âsterdi. Caz m├╝zi─či de, di─čer sanat dallar─▒ gibi bu buhrandan etkilendi. 1920-1930′lu y─▒llarda ra─čbet g├Âren caz m├╝zi─či de 1960-1970′lerde pop├╝lerli─čini kaybetmi┼čti. 10-15 dakika uzunlu─čundaki caz par├žalar─▒ seyircinin ilgisini uyan─▒k tutmakta zorlan─▒yordu. Bunun yan─▒ s─▒ra, toplumu s├╝r├╝kleyen ┬Ĺmodernle┼čme’ ak─▒m─▒, resim, heykel ve grafik gibi bir├žok alanda kendini g├Âsterdi─či gibi m├╝zikte de hissediliyordu. M├╝zikte modernle┼čmeyle caz m├╝zi─či olduk├ža g├Âzden d├╝┼čt├╝. Art─▒k caz, ne ├žo─čunluk taraf─▒ndan dinleniyordu, ne de caz severler taraf─▒ndan. ─░┼čte bu d├Ânemde bir grup m├╝zisyen taraf─▒ndan caz─▒ ├Âzg├╝rle┼čtirme ├žabalar─▒ ger├žekle┼čtirildi. Belirli hi├žbir d├╝┼č├╝ncenin ya da teman─▒n olmad─▒─č─▒ “Free-Jazz” ak─▒m─▒, Ornette Coleman taraf─▒ndan ba┼člat─▒ld─▒.

1960-1980 aras─▒ Ornette Coleman gibi bir├žok caz m├╝zisyeninde “avant-garde” olma tel├ó┼č─▒ g├Âr├╝ld├╝. Formsuz, temelsiz ve d├╝┼č├╝ncesiz olarak geli┼čig├╝zel kromatizme (notalar─▒n yar─▒m ses arall─▒klar─▒yla s─▒raland─▒─č─▒ gam) ilgi artt─▒ ve bu sayede kl├ósik m├╝zikteki atonalite elde edilmeye ├žal─▒┼č─▒ld─▒.

1970′li y─▒llar─▒n ba┼č─▒nda elektrikli aletler cazda kullan─▒l─▒p rock etkileriyle kar─▒┼čt─▒r─▒ld─▒ktan sonra, jazz-rock fusion ya da yaln─▒zca fusion denilen, sat─▒┼č ama├žl─▒ bir tarz ortaya ├ž─▒kt─▒. Miles Davis, Chick Corea, Stanley Clarke, Marcus Miller, Herbie Hancock gibi caz m├╝zisyenleri bu tarzdan olduk├ža etkilendiler.

1980′lerin ikinci yar─▒s─▒na do─čru elektronik fusion tarz─▒ pop├╝lerli─čini kaybetti ve caz yava┼č yava┼č ├Ânem kazanmaya ba┼člad─▒. 1980′lerde pop├╝ler m├╝zik piyasas─▒ndaki elektronik etkisinin kayna─č─▒, asl─▒nda 1960-70′lerdeki caz m├╝zi─činden gelmektedir. Kimi ele┼čtirmenlerce fusion, caz m├╝zi─činin d─▒┼č─▒nda bir tarz olarak alg─▒lanmakta, kimilerince de, caz m├╝zi─činin bir kolu olarak d├╝┼č├╝n├╝lmektedir.



Arkada■řna Yolla
Yazřcř Dostu Sayfa