BACON, ROGER



ROGER BACON(1220 Somerset, ─░ngiltere – 1292 Oxford, ─░ngiltere) ─░ngiliz filozofu ve e─čitim reformcusu. Deneysel bilimin Orta ├ça─čdaki ├Ânc├╝lerindendir. 1220 y─▒l─▒nda, Somerset ya da Gloucester’de do─čdu─ču san─▒lmaktad─▒r. 1292′de ─░ngiltere’nin Oxford kentinde ├Âld├╝.

Bacon, varl─▒kl─▒ bir ailenin ├žocu─ču olarak d├╝nyaya geldi. Geometri, aritmetik, m├╝zik ve astronomi e─čitimi ald─▒. Daha sonraki ├žal─▒┼čmalar─▒nda ├žok├ža etkilendi─či Aristoteles’in yap─▒tlar─▒yla e─čitimi s─▒ras─▒nda tan─▒┼čt─▒. Kl├ósikler ├╝zerinde ├žal─▒┼čt─▒. Bacon’─▒n d├╝┼č├╝nsel geli┼čiminde 1247 y─▒l─▒ndan sonra ├Ânemli de─či┼čiklikler oldu. Bu tarihten sonra, deneysel ara┼čt─▒rman─▒n ├Ânemini kavrayarak, ├žal─▒┼čmalar─▒n─▒ bu do─črultuda s├╝rd├╝rd├╝. Oxford’ta tan─▒┼čt─▒─č─▒ bilim adamlar─▒n─▒n da etkisiyle, yabanc─▒ diller, optik ve simya gibi yeni bilim dallar─▒ ├╝zerinde yo─čunla┼čt─▒. ├çal─▒┼čmalar─▒nda, deneyi ve g├Âzlemi ├Ân pl├ónda tutarak, daha 300 y─▒l ├Âncesinden modern bilimin temellerini att─▒. ├ťzerinde ├žal─▒┼čt─▒─č─▒ deneyleri, kendi kurdu─ču bir simya l├óboratuvar─▒nda ger├žekle┼čtirmeye ├žal─▒┼čt─▒. Optik ve barut ├╝zerinde ├žal─▒┼čmalar yapt─▒. Barutu kapal─▒ bir hacimde tutarak ate┼čli sil├óhlar yap─▒labilece─čini ├Âne s├╝rd├╝. Ancak ├Âne s├╝rd├╝─č├╝ d├╝┼č├╝nceleri kabul ettiremedi. Barut ancak ertesi y├╝zy─▒l─▒n ba┼člar─▒nda sil├óhlarda kullan─▒labildi. Optik alan─▒nda, yans─▒ma, k─▒r─▒lma ve k├╝resel aynalar─▒n yap─▒s─▒ hakk─▒nda ilk bilgiler Bacon’─▒n ├žal─▒┼čmalar─▒ sonucunda ortaya ├ž─▒kt─▒. ─░lk g├Âzl├╝k tasar─▒m─▒n─▒ yapt─▒. G├╝ne┼č tutulmas─▒n─▒ g├Âzlemlemek amac─▒yla, ─▒┼č─▒k ─▒┼č─▒nlar─▒n─▒n k├╝├ž├╝k bir delikten ge├žerek g├Âr├╝nt├╝ olu┼čturduklar─▒ karanl─▒k kutuyu (camera obscura) ilk kez Bacon kulland─▒. Kanat ├ž─▒rpan bir makineyle u├žmak konusunda ├Ânemli ├žal─▒┼čmalar yapt─▒, ancak ba┼čar─▒ya ula┼čamad─▒.

Bacon, 1257 y─▒l─▒nda bir Hristiyan mezhebi olan Fransisken tarikat─▒na kat─▒ld─▒. Yapt─▒─č─▒ ├žal─▒┼čmalar tarikat ├╝yelerini rahats─▒z etti. Ancak Bacon y─▒lmadan ├žal─▒┼čmalar─▒n─▒ s├╝rd├╝rd├╝. Daha ├Ânceden tan─▒d─▒─č─▒ papaya ba┼čvurarak, bir ansiklopedi yazmak i├žin izin istedi. Her ne kadar iste─či ho┼č kar┼č─▒lanmasa da, ansiklopedisini yazmaya koyuldu. Bir├žok alandan bilim adam─▒n─▒n ve filozofun deste─čini sa─člayarak, B├╝y├╝k Yap─▒t (Opus Mainus), K├╝├ž├╝k Yap─▒t (Opus Minus) ve ├ť├ž├╝nc├╝ Yap─▒t’─▒ (Opus Tertium) tamamlad─▒. Yap─▒tlar─▒na papan─▒n da deste─čini sa─člad─▒. Ancak 1268′de papan─▒n ├Âl├╝m├╝yle Bacon yeniden d─▒┼čland─▒ ve Fransisken tarikat─▒n─▒n bask─▒lar─▒na maruz kald─▒. Bu bask─▒lara kar┼č─▒n ├žal─▒┼čmalar─▒n─▒ s├╝rd├╝rd├╝. “Do─ča Felsefesinin Genel ─░lkeleri (Communia Naturalium)”, “Matematik Biliminin Genel ─░lkeleri (Communia Mathematica)” ve “Felsefe ├ľzeti (Compendium Philosophiae)” adl─▒ yap─▒tlar─▒n─▒ tamamlad─▒. Yaz─▒lar─▒nda sald─▒rgan bir dil kulland─▒. 1778 tarihinde, ├žal─▒┼čmalar─▒ndan rahats─▒zl─▒k duyan Fransiskenlerce hapisle cezaland─▒r─▒ld─▒. Ne kadar hapiste kald─▒─č─▒ bilinmemektedir. 1292 y─▒l─▒nda yay─▒mlanan son yap─▒t─▒nda da, her zamanki gibi, d├Ânemin kal─▒pla┼čm─▒┼č d├╝┼č├╝ncelerine ve kurumlar─▒na sald─▒rgan bir tutum izledi. Ayn─▒ y─▒l Oxford’da ├Âld├╝.



Arkada■řna Yolla
Yazřcř Dostu Sayfa